Chapter 5 Important Topics:
- Government Budget – Meaning and Components
- Objectives of Government Budget – Allocation, Redistribution, Stabilisation
- Public Goods vs Private Goods
- Classification of Receipts – Revenue Receipts (Tax & Non-tax) and Capital Receipts
- Classification of Expenditure – Revenue Expenditure and Capital Expenditure
- Balanced, Surplus and Deficit Budget
- Measures of Government Deficit – Revenue Deficit, Fiscal Deficit, Primary Deficit
- Fiscal Policy – Government Expenditure Multiplier, Tax Multiplier, Balanced Budget Multiplier, Transfer Multiplier
- Proportional Taxes and Automatic Stabilisers
- Public Debt – Perspectives and Burden
- FRBMA and GST (brief)
GOVERNMENT BUDGET AND THE ECONOMY
- Government spends on national defence, roads, schools – these are public goods.
- Income tax collected from the rich is used to give subsidies to the poor – redistribution.
- During a recession, government increases spending to boost demand – stabilisation.
5.1 Government Budget – Meaning and its Components
In India, under Article 112, the government presents an Annual Financial Statement (budget) before Parliament every financial year (1 April to 31 March). The budget has two parts:
- Revenue Budget: Shows current revenue receipts and expenditure that do not create assets.
- Capital Budget: Shows capital receipts and expenditure that create assets or reduce liabilities.
5.1.1 Objectives of Government Budget
The government intervenes in the economy through the budget to achieve three main functions:
- Allocation Function: Provides public goods (defence, roads, parks) which the market fails to provide because they are non‑rivalrous and non‑excludable. Public goods cannot be priced easily; hence government must step in.
- Redistribution Function: Reduces income inequality through progressive taxation (tax the rich more) and transfer payments (subsidies, pensions, etc.) to the poor.
- Stabilisation Function: Aims to maintain high employment and price stability. During recessions, government increases spending (or cuts taxes) to raise demand; during inflation, it reduces spending or increases taxes to cool down demand.
• Private goods (e.g., a shirt) are rivalrous and excludable – if one person uses it, others cannot, and non‑payers can be excluded.
• Public goods (e.g., clean air) are non‑rivalrous (one person's benefit does not reduce others') and non‑excludable (cannot prevent anyone from using). Market fails, so government provides them.
5.1.2 Classification of Receipts
Government receipts are divided into revenue receipts and capital receipts.
| Type | Definition | Examples |
|---|---|---|
| Revenue Receipts | Receipts that do not create a liability or reduce assets. They are non‑redeemable. | Tax revenue (income tax, corporation tax, GST, customs), non‑tax revenue (interest receipts, dividends, fees, grants). |
| Capital Receipts | Receipts that create a liability or reduce financial assets. | Borrowings, recovery of loans, disinvestment (selling PSU shares). |
Tax Revenue includes direct taxes (income tax, corporate tax) and indirect taxes (GST, customs duty). Non‑tax revenue includes interest on loans given by government, dividends, fees, etc.
5.1.3 Classification of Expenditure
| Type | Definition | Examples |
|---|---|---|
| Revenue Expenditure | Expenditure that does not create assets or reduce liabilities – it is for current consumption. | Salaries, interest payments, subsidies, defence revenue expenditure, grants. |
| Capital Expenditure | Expenditure that creates assets (like roads, buildings) or reduces liabilities (loan repayment). | Construction of highways, purchase of machinery, loans to states, investment in PSUs. |
In budget documents, expenditure is also classified as plan and non‑plan (though this distinction is now phased out, it was used in Five‑Year Plans).
5.2 Balanced, Surplus and Deficit Budget
- Balanced Budget: Government revenue = Government expenditure.
- Surplus Budget: Revenue > Expenditure.
- Deficit Budget: Expenditure > Revenue – most common.
5.2.1 Measures of Government Deficit
Three key deficit measures:
Revenue Deficit = Revenue Expenditure – Revenue Receipts
Indicates government's dissaving – it is using others' savings for consumption. A high revenue deficit means borrowing for consumption, not investment, which is bad for growth.
Fiscal Deficit = Total Expenditure – (Revenue Receipts + Non‑debt creating capital receipts)
It shows total borrowing requirement of the government. It includes revenue deficit plus capital expenditure financed by borrowing. High fiscal deficit means high debt and interest burden.
Primary Deficit = Fiscal Deficit – Interest Payments
It shows the deficit excluding interest payments – indicates whether current fiscal imbalances are due to past debt or current spending.
| Item | % of GDP |
|---|---|
| Revenue Receipts | 9.2 |
| Revenue Expenditure | 11.8 |
| Revenue Deficit | 2.6 |
| Fiscal Deficit | 5.6 |
| Primary Deficit | 2.0 |
Simple Hints: Revenue deficit means government is borrowing to pay for its day‑to‑day expenses (like salaries), not for creating assets. This does not increase productive capacity, so future generations bear the debt without getting benefits.
Box 5.1: Fiscal Policy and Multipliers
When government changes its expenditure or taxes, it affects aggregate demand and equilibrium income. The multiplier effects are:
- Government Expenditure Multiplier: ΔY/ΔG = 1/(1 – c) where c = MPC.
- Tax Multiplier (lump‑sum): ΔY/ΔT = –c/(1 – c).
- Balanced Budget Multiplier: When ΔG = ΔT, ΔY/ΔG = 1. So income increases exactly by the increase in G.
- Transfer Multiplier: ΔY/ΔTR = c/(1 – c). (Transfers increase disposable income, so consumption rises by c times the transfer.)
Example 5.1: If MPC = 0.8, government expenditure multiplier = 5, tax multiplier = –4, transfer multiplier = 4. An increase in G by 100 raises Y by 500; a tax cut of 100 raises Y by 400; a transfer increase of 100 raises Y by 400. If G and T both increase by 100 (balanced budget), Y rises by 100.
Proportional Taxes and Automatic Stabilisers
If taxes are proportional (T = tY), the multiplier becomes 1/[1 – c(1 – t)], which is smaller. This reduces the impact of shocks on income, acting as an automatic stabiliser. For example, with c = 0.8 and t = 0.25, multiplier = 1/[1 – 0.8(0.75)] = 1/0.4 = 2.5 (smaller than 5).
Transfers and Disposable Income
Disposable income YD = Y – T + TR. The consumption function becomes C = C̅ + c(Y – T + TR).
Debt – Perspectives
Government debt accumulates from deficits. There are two views:
- Burden view: Debt shifts burden to future generations because they must pay higher taxes to service debt, reducing their consumption and possibly crowding out private investment.
- Ricardian equivalence: Forward‑looking consumers anticipate future taxes and save more when government borrows, so national savings unchanged. (Named after David Ricardo.)
Debt owed to foreigners is a real burden because goods must be sent abroad to pay interest.
FRBMA (Fiscal Responsibility and Budget Management Act, 2003)
It mandates the government to reduce fiscal deficit to 3% of GDP and eliminate revenue deficit. It ensures fiscal discipline and transparency.
GST – One Nation, One Tax
Goods and Services Tax (GST) introduced in 2017 replaced many indirect taxes. It is a comprehensive, destination‑based consumption tax with input tax credit, reducing cascading.
Answer hints: Define revenue deficit, fiscal deficit, primary deficit. Give formulas. Fiscal deficit indicates total borrowing requirement, reflects government's indebtedness, and influences inflation and growth. Use table data for illustration.
Answer hints: Revenue expenditure does not create assets (salaries, interest), capital expenditure creates assets (roads, machinery). Table with examples.
Answer hints: When ΔG = ΔT, ΔY = ΔG (multiplier = 1). Derive from Y = C + I + G, with C = a + c(Y – T). Show ΔY = ΔG.
മലയാളം
പ്രധാന പാഠഭാഗങ്ങൾ:
- സർക്കാർ ബജറ്റ് – അർത്ഥവും ഘടകങ്ങളും
- സർക്കാർ ബജറ്റിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ – വിനിയോഗം, പുനർവിതരണം, സ്ഥിരീകരണം
- പൊതു വസ്തുക്കൾ vs സ്വകാര്യ വസ്തുക്കൾ
- വരവുകളുടെ വർഗ്ഗീകരണം – റവന്യൂ വരവുകൾ (നികുതി, നികുതിയേതരം), മൂലധന വരവുകൾ
- ചെലവുകളുടെ വർഗ്ഗീകരണം – റവന്യൂ ചെലവ്, മൂലധന ചെലവ്
- സന്തുലിത, മിച്ച, കമ്മി ബജറ്റ്
- സർക്കാർ കമ്മിയുടെ അളവുകൾ – റവന്യൂ കമ്മി, ധനകമ്മി, പ്രാഥമിക കമ്മി
- ധനനയവും ഗുണകങ്ങളും – സർക്കാർ ചെലവ് ഗുണകം, നികുതി ഗുണകം, സന്തുലിത ബജറ്റ് ഗുണകം, കൈമാറ്റ ഗുണകം
- ആനുപാതിക നികുതിയും സ്വയം സ്ഥിരീകരണങ്ങളും
- പൊതു കടം – ഭാരവും വീക്ഷണങ്ങളും
- FRBMA, GST എന്നിവ
സർക്കാർ ബജറ്റ് – ആമുഖം
ബജറ്റിന്റെ ഘടകങ്ങൾ
ബജറ്റിനെ രണ്ടായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
- റവന്യൂ ബജറ്റ്: നിലവിലെ വരവുകളും ആസ്തികൾ സൃഷ്ടിക്കാത്ത ചെലവുകളും.
- മൂലധന ബജറ്റ്: ആസ്തികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ ബാധ്യതകൾ കുറയ്ക്കുന്ന ചെലവുകളും അത്തരം വരവുകളും.
ബജറ്റിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ
- വിനിയോഗ ധർമ്മം: വിപണിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്ത പൊതു വസ്തുക്കൾ (പ്രതിരോധം, റോഡുകൾ) സർക്കാർ നൽകുന്നു.
- പുനർവിതരണ ധർമ്മം: പുരോഗമന നികുതിയിലൂടെയും ട്രാൻസ്ഫർ പേയ്മെന്റുകളിലൂടെയും അസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നു.
- സ്ഥിരീകരണ ധർമ്മം: തൊഴിൽ, വില നില എന്നിവ സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ധനനയം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വരവുകളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
- റവന്യൂ വരവുകൾ: ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കാത്തതോ ആസ്തി കുറയ്ക്കാത്തതോ ആയ വരവുകൾ – നികുതി വരുമാനം, നികുതിയേതര വരുമാനം (പലിശ, ഡിവിഡന്റ്, ഫീസ്).
- മൂലധന വരവുകൾ: ബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ ആസ്തി കുറയ്ക്കുന്ന വരവുകൾ – കടമെടുപ്പ്, വായ്പ തിരിച്ചടവ്, പിഎസ്യു വിറ്റുകിട്ടുന്ന തുക.
ചെലവുകളുടെ വർഗ്ഗീകരണം
- റവന്യൂ ചെലവ്: ആസ്തി സൃഷ്ടിക്കാത്ത ചെലവ് – ശമ്പളം, പലിശ, സബ്സിഡി.
- മൂലധന ചെലവ്: ആസ്തി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചെലവ് – റോഡ്, പാലം, യന്ത്രങ്ങൾ.
കമ്മിയുടെ അളവുകൾ
- റവന്യൂ കമ്മി = റവന്യൂ ചെലവ് – റവന്യൂ വരവ്. സർക്കാർ ഉപഭോഗത്തിനായി കടമെടുക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
- ധനകമ്മി = ആകെ ചെലവ് – (റവന്യൂ വരവ് + കടമല്ലാത്ത മൂലധന വരവ്). സർക്കാരിന്റെ ആകെ കടമെടുപ്പ് ആവശ്യകത.
- പ്രാഥമിക കമ്മി = ധനകമ്മി – പലിശ അടവ്. പലിശ ഒഴികെയുള്ള കടമെടുപ്പ്.
ധനനയ ഗുണകങ്ങൾ
- സർക്കാർ ചെലവ് ഗുണകം = 1/(1 – c)
- നികുതി ഗുണകം = –c/(1 – c)
- സന്തുലിത ബജറ്റ് ഗുണകം = 1
- ട്രാൻസ്ഫർ ഗുണകം = c/(1 – c)
ആനുപാതിക നികുതി (T = tY) ഗുണകം ചെറുതാക്കുന്നു, ഇത് സ്വയം സ്ഥിരീകരണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
പൊതു കടം
കടമെടുത്ത് ചെലവഴിക്കുന്നത് ഭാവി തലമുറയ്ക്ക് ഭാരമാകുമോ? രണ്ട് വീക്ഷണങ്ങൾ: (i) ഭാരം – ഭാവിയിൽ നികുതി കൂട്ടേണ്ടി വരും, നിക്ഷേപം കുറയും. (ii) റിക്കാർഡിയൻ സമാനത – ജനങ്ങൾ ഭാവി നികുതി പ്രതീക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ സമ്പാദിക്കും.
FRBMA, GST
FRBMA (2003): ധനകമ്മി 3% ആയും റവന്യൂ കമ്മി പൂജ്യമായും കുറയ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
GST (2017): ചരക്ക് സേവന നികുതി – ഒന്നിലധികം പരോക്ഷ നികുതികളെ ഒറ്റ നികുതിയാക്കി.
ഉത്തര സൂചന: റവന്യൂ കമ്മി, ധനകമ്മി, പ്രാഥമിക കമ്മി എന്നിവ നിർവചിക്കുക. സൂത്രവാക്യങ്ങൾ നൽകുക. ധനകമ്മി ആകെ കടമെടുപ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, പണപ്പെരുപ്പത്തെയും വളർച്ചയെയും ബാധിക്കുന്നു.
ഉത്തര സൂചന: റവന്യൂ ചെലവ് ആസ്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല (ശമ്പളം, പലിശ), മൂലധന ചെലവ് ആസ്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നു (റോഡ്, യന്ത്രം). പട്ടികയും ഉദാഹരണങ്ങളും.
ഉത്തര സൂചന: ΔG = ΔT ആകുമ്പോൾ, ΔY = ΔG (ഗുണകം = 1). Y = C + I + G, C = a + c(Y – T) എന്നിവയിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുത്തുക.
Important Exam Questions
- What are public goods? Why must the government provide them? (3 marks)
- Distinguish between revenue receipts and capital receipts with examples. (4 marks)
- Explain the components of government budget. (5 marks)
- What is fiscal deficit? How is it different from revenue deficit? (4 marks)
- Derive the government expenditure multiplier and tax multiplier. (5 marks)
- Explain the concept of automatic stabilisers with an example. (3 marks)
- What is Ricardian equivalence? (2 marks)
- Discuss the objectives of FRBMA. (3 marks)
- Given C = 100 + 0.75YD, I = 200, G = 150, T = 100, find equilibrium Y. If G increases by 20, find new Y. (4 marks)
- What is GST? How does it differ from the previous indirect tax system? (3 marks)