Chapter 3: Private, Public and Global Enterprises
Chapter 3 – Important Topics:
- Private Sector & Public Sector – Meaning and Types
- Forms of Public Sector Enterprises: Departmental Undertaking, Statutory Corporation, Government Company
- Changing Role of Public Sector (Rationale / Importance)
- Government Policy towards Public Sector since 1991
- Global Enterprises (MNCs) – Features
- Joint Ventures – Meaning, Benefits, Types
- Public Private Partnership (PPP)
Private and Public Sectors – An Overview
The economy of India is classified into two sectors
- Private sector
- Public sector
This means you will find shops owned by one person (private) and also services like railways owned by the government (public).
Simple Hints: Private sector brings efficiency and choice; public sector takes care of essential services and strategic industries.
Answer Structure: Definition of private (1 mark), definition of public (1 mark), one example each (1 mark).
Private sector
The private sector consists of those business organizations which are owned and managed by individuals or group of individuals. The various forms of private sector organisations are
- Sole Proprietorship
- Partnership
- HUF (Joint Hindu family)
- Co-operative Societies
- Joint Stock Companies
These organisations exist to earn profit and are free from direct government control.
Simple Hints: More capital, shared risk, combined skills.
Answer Structure: Name the form, definition, one feature (1 mark each for four forms).
Public sector
Public sector consists of those organizations which are owned, managed and controlled partly or wholly by the central or state government.
Forms of organizing public sector enterprise
Public sector enterprises can be organized in the following three forms
- Departmental undertaking
- Statutory corporations
- Government company
| Departmental Undertaking | Public Corporations | Government Companies |
| 1. All India Radio 2. Doordarshan 3. Post and Telegraph 4. Indian Railways 5. Chittaranjan Locomotives, Calcutta 6. Integral Coach Factory Madras 7. Silver Refinery Project, Calcutta 8. Diesel Locomotives, Varanasi. 9. Ordnance Factories 10. Kolar Gold Mines, Mysore |
1. Reserve Bank of India - RBI 2. Indian Airlines Corporation 3. Life Insurance Corporation - LIC 4. Air India 5. Oil and Natural Gas Commission – ONGC 6. Industrial Finance Corporation 7. State Bank of India 8. Unit Trust of India – UTI 9. Kerala State Road Transport Corporation – KSRTC 10.Kerala State Industrial Development Corporation – KSIDC |
1. Hindustan Machine Tools Ltd. (HMT) 2. Hindustan Steel Ltd. 3. Indian Telephone Industries Ltd. 4. Hindustan Shipyard Ltd. 5. Fertilizers and Chemicals (Travancore)Ltd. 6. Bharat Electronics Ltd. 7. Asoka Hotels Ltd. |
Each form has its own level of freedom and control.
Simple Hints: Some need more flexibility (corporations), some are strategic (departments), some work like private companies (government companies).
Answer Structure: Name the form (1), features (2), examples (2).
1. Departmental undertaking
This is the oldest form of organizing public sector enterprises. It may be run either by the central government or by the state government. They are managed by the government employees and works under the control of minister. Eg: Railway, Post and Telegraph etc.
Features
- Funding – Financed through budget allocation.
- Audit and Control – They are subject to Government audit.
- Employees – Employees are Government servants.
- Control – They are subject to direct control by the concerned ministry.
- Accountability – They are accountable to the ministry and the government.
Merits
- The control on departmental undertaking is very effective as it is subject to parliamentary control.
- These ensure a high degree of public accountability.
- The revenue of departmental undertaking is deposited in the Treasury of the government. Hence it is a source of income for the government.
- Where national security is concern, this form is most suitable. Since it is direct control and supervision of the ministry.
Limitations
- Departmental undertaking is less flexible.
- The department heads do not have decision making power.
- These enterprises are unable to take advantage of business opportunities.
- There is redtapism in day to day operations.
- There is a lot of political interference through the ministry.
- These organizations are usually insensitive to consumer needs and do not provide adequate services to them.
They work under a ministry and are controlled by the Parliament.
Simple Hints: They follow government rules, need approvals, and face political pressure.
Answer Structure: Any three features with brief explanation (1 mark each).
2. Statutory corporations
Statutory corporations or public corporation is a body corporate set up under a special Act of the parliament or state legislature. The act defines its powers and functions, rules and regulations governing its employees and its relationship with the government departments. Eg.LIC, RBI, SBI etc.
Features
- Statutory corporations are set up under an act of parliament.
- This type of organization is wholly owned by the state.
- It is a body corporate and can sue and be sued.
- It is usually independently financed.
- It is not subject the same accounting and audit procedures applicable to the government departments.
- The employees are not government or civil servants.
Merits
- They are flexible and enjoy independence in their functioning.
- The government does not interfere in their financial matters.
- They can frame their own policies and procedures.
- A statutory corporation is a valuable instrument for economic development.
Limitations
- In reality, it does not enjoy as much operational flexibility.
- Government and political interference has always been there.
- Where there dealing with public, rampant corruption is there.
- There is delay in action.
They have more freedom to operate, but still answer to the government.
Simple Hints: More autonomy, faster decisions, independent finances.
Answer Structure: Definition (1), any four features (3 marks).
Government company
According to the Indian Companies Act 1956, a government company means any company in which not less than 51 percent of the paid up capital is held by the central government, or partly by central government and partly by one or more state governments.
Features
- It is an organization created by the Indian companies act, 1956.
- The company can sue and be sued.
- It can enter into a contract.
- It can acquire property in its own name.
- Its management is regulated by the provisions of the companies act.
- The employees are appointed as per the rules and regulations of the Memorandum and Articles of association.
- They are exempted from the accounting and audit procedure.
- It can obtain funds from government share holdings
Merits
- A government company can be established by fulfilling the requirements of the Indian companies act.
- It has a separate legal entity, apart from the government.
- It enjoy autonomy in decision making.
- These companies are able to control the market.
Limitations
- Since the government is the only share holder in some of the companies, the provisions of the companies act does not have much relevance.
- It evades constitutional responsibility as it is not answerable to the parliament.
- The management and administration rests in the hands of the government.
They have more operational freedom than departmental undertakings.
Simple Hints: Yes, by issuing shares, but government holds majority.
Answer Structure: Definition with 51% capital (2), examples (1).
Changing Role of Public Sector
1. Development of infrastructure
The government give infrastructure facilities to the core sector which requires huge capital investment.
2. To remove regional imbalances
The government is responsible for developing all regions and states in a balanced way and removing regional disparities.
3. Economies of scale
Large scale production would ensure economies of scale. Such as electric power, natural gas etc. thus government step in such large scale industries.
4. Check over concentration of economic power
The public sector is able to prevent the concentration of wealth and economic power in private the sector.
5. Import substitution
Public sector companies like STC and MMTC have played an important role in expanding public sector of the country.
5. To develop strategic industries
There are certain industries which can't be allowed to operate in the private sector due to the strategic reasons. Eg: Atomic projects, Arms factories Etc.
6. To provide public utility services
Public utility services such as railways electricity, water supply, posts and telegraphs etc. are usually owned and managed by the state to provide maximum benefits to the community.
7. To create employment opportunities
The large scale participation by the state in individual and commercial sector generates employment opportunity directly or indirectly.
8. Planned development
Its main aim is to promote economic and social development in the weaker section. It follows government plans and policies. It also earns profit. It provides planned development by setting up industries too.
After 1991, the government reduced the number of industries reserved for public sector and started disinvestment.
Simple Hints: To improve efficiency, reduce burden on budget, and allow private sector to compete.
Answer Structure: Pre-1991 role (infrastructure, regional balance) – 2 marks; Post-1991 reforms (disinvestment, MoU) – 3 marks.
Government policy towards the public sector since 1991
The government of India has introduced certain reforms in the public sector in its new industrial policy 1991.
Main Elements of Government Policy 1991
- Reduction of the number of industries reserved for the public sector from 17 to 8 and then to 3
- Disinvestment of shares of a select set of public sector enterprises.
- Policy regarding sick units to be the same as that for the private sector.
- Memorandum of Understanding
This was done to make public sector more efficient and competitive.
Simple Hints: Selling government shares to private players to raise funds and improve management.
Answer Structure: Explain reduction of reserved industries (2 marks), explain disinvestment (2 marks).
Global enterprises or Multi National Corporations (MNCs)
Global enterprises are huge industrial organizations which extend their industrial and marketing operations through a network of their branches in several countries. They are characterized by their huge size, large number of products, advanced technology etc.
Features
1. Huge capital resources
These enterprises are characterized by possessing huge financial resources and the ability to raise funds from different sources.
2. Foreign collaboration
Global enterprises can collaborate with companies in public and private sector
3. Advanced technology
These enterprises possess technological superiorities in their methods of production.
4. Product innovation
They are continuously engaged in developing new products, better quality and superior design of existing product.
5. Marketing strategies
The marketing strategies of global companies are far more effective than other companies.
6. Expansion of market territory
Their operations and activities extend beyond the physical boundaries of their own country.
7. Centralised control
They have their head quarters in their home country and exercise control over all branches and subsidiaries.
They bring in foreign investment and technology but may also dominate local markets.
Simple Hints: Investment, jobs, technology, better products.
Answer Structure: Definition (1), four features with explanation (4).
Joint venture
When two or more firms join together for a common purpose and mutual benefit, it is known as joint venture. The two firms may be private, government owned or a foreign company. Eg: Maruti Suzuki, Airtel etc.
Benefits
1. Increased resources and capacity
Joining hands with another adds to existing resources and capacity enabling the joint venture company to grow and expand more quickly and efficiently
2. Access to new markets and distribution networks
When a business enters into a joint venture with a partner from another country, it opens up a vast growing market and they can also take advantage of the established distribution channels.
3. Innovation
Foreign partner can come up with innovative products because of new ideas and technology.
4. low cost of production
There is low cost of production because of low cost of raw material and labour, technically qualified workforce, management professionals etc.
5.Established brand name
When two business enter into a joint venture one of the parties benefits from the goodwill of other’s.
Types of Joint Ventures
1. Contractual Joint Ventures (CJV) – In this case a new entity is not created. There is only an agreement to work together. The parties do not share ownership of the business but exercise some elements of control in the joint venture. Franchisee relationship is a typical example for contractual joint ventures.
2. Equity Based Joint Venture (EJV) – In this case a separate business entity is formed jointly owned by two or more parties based on an agreement. The ownership of this organization is shared by these parties.
This helps companies enter new markets or gain technology.
Simple Hints: To get technology, global brand, and access to international markets.
Answer Structure: Definition (1), three benefits (3).
Public private partnership (PPP)
A public private partnership means an enterprise in which a project or service is financed and operated through a partnership of Government and private enterprises.
Power generation and distribution, water and sanitation, pipelines, hospitals, school buildings and teaching facilities, stadiums, air traffic control, prisons, railways, roads, billing and other information technology system, housing etc. are the major sectors in which PPP operates.
Both share risks and rewards.
Simple Hints: To use private sector expertise and funds, and to deliver projects faster.
Answer Structure: Definition (1), two sectors (2).
മലയാളം വിഭാഗം
പ്രധാന പാഠഭാഗങ്ങൾ:
- സ്വകാര്യമേഖലയും പൊതുമേഖലയും – അർത്ഥവും തരങ്ങളും
- പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സംഘടനാ രൂപങ്ങൾ: വകുപ്പ് സംരംഭങ്ങൾ, പൊതു കോർപ്പറേഷനുകൾ, സർക്കാർ കമ്പനികൾ
- പൊതുമേഖലയുടെ മാറുന്ന പങ്ക് (യുക്തി / പ്രാധാന്യം)
- 1991 മുതലുള്ള പൊതുമേഖലാ നയം
- ആഗോള സംരംഭങ്ങൾ (മൾട്ടി നാഷണൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ) – സവിശേഷതകൾ
- സംയുക്ത സംരംഭങ്ങൾ – അർത്ഥം, നേട്ടങ്ങൾ, തരങ്ങൾ
- പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തം (PPP)
Private and Public Sectors (സ്വകാര്യ-പൊതുമേഖലകൾ)
ഇന്ത്യൻ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയെ രണ്ടായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
- സ്വകാര്യമേഖല സംരംഭങ്ങൾ
- പൊതുമേഖല സംരംഭങ്ങൾ
ഒരു കുടുംബം നടത്തുന്ന പലചരക്ക് കട (സ്വകാര്യം) മുതൽ റെയിൽവേ പോലുള്ള സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ (പൊതു) വരെ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ലളിതമായ സൂചനകൾ: സ്വകാര്യമേഖല കാര്യക്ഷമതയും തിരഞ്ഞെടുപ്പും നൽകുന്നു; പൊതുമേഖല അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങളും തന്ത്രപ്രധാന വ്യവസായങ്ങളും പരിപാലിക്കുന്നു.
ഉത്തര ഘടന: സ്വകാര്യമേഖലയുടെ നിർവചനം (1 മാർക്ക്), പൊതുമേഖലയുടെ നിർവചനം (1 മാർക്ക്), ഓരോന്നിനും ഒരു ഉദാഹരണം (1 മാർക്ക്).
Private sector (സ്വകാര്യമേഖല സംരംഭങ്ങൾ)
സ്വകാര്യവ്യക്തികളോ ഗ്രൂപ്പുകളോ ഉടമയായിരിക്കുകയും നടത്തിക്കൊണ്ടു പോകുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളെ സ്വകാര്യമേഖല സംരംഭങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു. അവ താഴെ പറയുന്നു.
- ഏകാംഗവ്യാപാരം
- പാർട്ട്ണർഷിപ്പ്
- സംയുക്ത ഹിന്ദു കുടുംബം
- സഹകരണ സംഘങ്ങൾ
- ജോയിന്റ് സ്റ്റോക്ക് കമ്പനികൾ
ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ ലാഭത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്നു, സർക്കാരിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമാണ്.
ലളിതമായ സൂചനകൾ: കൂടുതൽ മൂലധനം, പങ്കിട്ട അപകടസാധ്യത, സംയുക്ത വൈദഗ്ദ്ധ്യം.
ഉത്തര ഘടന: രൂപത്തിന്റെ പേര്, നിർവചനം, ഒരു സവിശേഷത (ഓരോന്നിനും 1 മാർക്ക്).
Public sector (പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ)
കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെയോ സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റിന്റെയോ ഉടമസ്ഥതയിലും നിയന്ത്രണത്തിലും വരുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളെ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു.
പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സംഘടനാ രൂപങ്ങൾ
പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിലായാണ് സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
- വകുപ്പ് സംരംഭങ്ങൾ
- പൊതു കോർപ്പറേഷനുകൾ
- സർക്കാർ കമ്പനികൾ
ഉദാഹരണങ്ങൾ: റെയിൽവേ, തപാൽ വകുപ്പ് (വകുപ്പ് സംരംഭം); LIC, RBI (പൊതു കോർപ്പറേഷൻ); HMT, SAIL (സർക്കാർ കമ്പനി).
ഓരോ രൂപത്തിനും അതിന്റേതായ സ്വാതന്ത്ര്യവും നിയന്ത്രണവും ഉണ്ട്.
ലളിതമായ സൂചനകൾ: ചിലതിന് കൂടുതൽ വഴക്കം ആവശ്യമാണ് (കോർപ്പറേഷനുകൾ), ചിലത് തന്ത്രപ്രധാനമാണ് (വകുപ്പുകൾ), മറ്റുചിലത് സ്വകാര്യ കമ്പനികളെപ്പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു (സർക്കാർ കമ്പനികൾ).
ഉത്തര ഘടന: രൂപത്തിന്റെ പേര് (1), സവിശേഷതകൾ (2), ഉദാഹരണങ്ങൾ (2).
1. Departmental undertaking (വകുപ്പ് സംരംഭങ്ങൾ)
പൊതുമേഖലാ സംരംഭങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും പഴയ രൂപമാണിത്. ഇത് കേന്ദ്രസർക്കാരോ സംസ്ഥാന സർക്കാരോ നടത്താം. ഇവയെ സർക്കാർ ജീവനക്കാർ നിയന്ത്രിക്കുകയും കേന്ദ്രമന്ത്രിയുടെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉദാ: റെയിൽവേ, പോസ്റ്റ്, ടെലിഗ്രാഫ് തുടങ്ങിയവ.
സവിശേഷതകൾ
- ധനസഹായം - ബജറ്റ് വിഹിതം വഴി ധനസഹായം.
- ഓഡിറ്റും നിയന്ത്രണവും - സ്ഥാപനത്തിന്റെ കണക്കുകൾ ഓഡിറ്റിങ്ങിന് വിധേയമാണ്.
- ജീവനക്കാർ - ജീവനക്കാർ സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്.
- നിയന്ത്രണം - അവ ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമാണ്.
- ഉത്തരവാദിത്തം - അവ മന്ത്രാലയത്തിനും സർക്കാരിനും ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഗുണങ്ങൾ
- ഈ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം വളരെ ഫലപ്രദമാണ്. കാരണം ഇവ പാർലമെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.
- ഇത് ഉയർന്ന തരത്തിലുള്ള പൊതുഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു.
- ഈ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വരുമാനം സർക്കാർ ഖജനാവിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു.
- രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിൽ ഈ സ്ഥാപനം വളരെ അനുയോജ്യമാണ്. കാരണം ഇവ ഗവൺമെന്റിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലാണ്.
പോരായ്മകൾ
- വകുപ്പ് സംരംഭങ്ങൾക്ക് അയവ് കുറവാണ്.
- വകുപ്പ് തലവന്മാർക്ക് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള അധികാരം ഇല്ല.
- ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ബിസിനസ്സ് അവസരങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കുന്നില്ല.
- ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ചുവപ്പുനാട നയം നിലനിൽക്കുന്നു.
- അമിതമായ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
- ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങൾ പൊതുവെ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ആവശ്യങ്ങളോട് അചേതനമാണ്. കൂടാതെ അവർക്ക് പര്യാപ്തമായ സേവനങ്ങളും നൽകാറില്ല.
ഇവ ഒരു മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും പാർലമെന്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലളിതമായ സൂചനകൾ: അവ സർക്കാർ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണം, അനുമതികൾ വേണം, രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദം നേരിടുന്നു.
ഉത്തര ഘടന: ഏതെങ്കിലും മൂന്ന് സവിശേഷതകൾ ഹ്രസ്വമായി വിശദീകരിക്കുക (ഓരോന്നിനും 1 മാർക്ക്).
Important Exam Questions
- Which among the following is an example of departmental undertaking? (2019 Mar - 1 Mark)
- A government company is any company in which the paid-up capital held by government is not less than? (2020 Mar - 1 Mark)
- What is disinvestment? (2024 Mar - 2 Marks)
- Explain the features of a 'global enterprise'. (2019 Mar - 5 Marks)
- Describe Government Company. Give two examples. (2021 Imp - 4 Marks)
- What are global enterprises? List out any three features of it. (2021 Mar - 5 Marks)
- Explain the Departmental undertakings and its features. (2022 Imp - 5 Marks)
- Describe in detail, any five limitations of departmental undertakings. (2023 Imp - 5 Marks)
