This chapter explains how management thinking developed over time. The material is prepared in simple language with point-wise explanations. Study the three main approaches in this order: Classical → Neo-classical → Modern. Study the English section first, then refer to the Malayalam section for better understanding.
• 8 Marks: Compare all three approaches or explain one approach in detail
• 3-4 Marks: Explain individual theories (Scientific Management, Hawthorne Studies, Maslow's Theory)
• 2 Marks: Definitions and key concepts
Complete study notes with detailed explanations
What is Management Thought?
Definition: "Management thought refers to the theories and principles that guide the management of people in organisations."
Management thought has evolved as thinkers developed better ways to organize work and manage people. This evolution shows a shift from focusing only on work efficiency to considering human needs and adapting to situations.
1. Classical Approach (1900-1930): Focus on work, structure, and efficiency
2. Neo-classical Approach (1930-1960): Focus on human relations and behavior
3. Modern Approach (1960-Present): Integrated, systemic, and situational approaches
1. Classical Approach (The Traditional Theory)
The oldest theory of management, focusing on work, structure, and efficiency. It was the first step toward studying management as a distinct field.
| Theory | Founder | Main Focus | Key Contributions |
|---|---|---|---|
| Scientific Management | Frederick Winslow Taylor (USA) | Work efficiency and productivity | Time & motion studies, Standardization, Differential piece-rate system |
| Administrative Management | Henri Fayol (France) | Organization as a whole | 14 Principles of Management, 5 Functions of management (POCCC) |
| Bureaucracy Theory | Max Weber (Germany) | Organizational structure | Hierarchy, Division of labor, Formal rules, Impersonal relationships |
A. Taylor's Scientific Management Theory (3-4 Marks Question)
Background: Introduced by F.W. Taylor, known as the "father of scientific management."
Main Principles:
- Science, Not Rule of Thumb
- Harmony, Not Discord
- Cooperation, Not Individualism
- Development of Each Person
Techniques: Time study, motion study, standardization of tools, scientific selection and training, functional foremanship, differential piece-rate wage system.
B. Fayol's Administrative Management Theory (3-4 Marks Question)
Background: Henri Fayol is considered the "father of modern management."
14 Principles of Management: Division of Work, Authority & Responsibility, Discipline, Unity of Command, Unity of Direction, Subordination of Individual Interest, Remuneration, Centralization, Scalar Chain, Order, Equity, Stability of Tenure, Initiative, Esprit de Corps.
5 Functions of Management (POCCC): Planning, Organising, Commanding, Coordinating, Controlling.
C. Weber's Bureaucracy Theory
Background: Max Weber is the "father of bureaucratic management."
Characteristics: Division of labor, Hierarchy of authority, Formal selection based on qualifications, Formal rules and regulations, Impersonality, Career orientation.
2. Neo-classical Approach (Human Relations Approach)
This approach emphasizes the human aspects of management, shifting focus from "economic man" to "social man."
A. Human Relations Theory (Elton Mayo) (5 Marks Question)
Background: Developed from the Hawthorne Studies (1924-1932).
| Experiment | Purpose | Key Finding |
|---|---|---|
| Illumination Experiments | Effect of lighting on productivity | Discovered the Hawthorne Effect: Productivity increased when workers felt valued, regardless of physical changes. |
| Relay Assembly Test Room | Effects of rest periods, hours, incentives | Social factors and group dynamics were more important than physical conditions. |
| Mass Interviewing Programme | Understand worker attitudes | Highlighted the importance of listening to workers. |
| Bank Wiring Observation Room | Study group behavior | Informal groups with their own norms significantly influenced individual productivity. |
Key Findings: Social/psychological factors are crucial, informal groups influence behavior, communication is key, workers are social beings.
1. Abraham Maslow - Hierarchy of Needs Theory (6 Marks)
Maslow's Hierarchy of Needs Pyramid
The Five Levels of Needs:
- Physiological Needs - Basic survival needs like food, water, shelter, sleep, and air
- Safety Needs - Security, protection, stability, freedom from fear
- Social Needs - Love, belonging, friendship, family, social interaction
- Esteem Needs - Self-respect, recognition, status, achievement, reputation
- Self-Actualization Needs - Realizing full potential, personal growth, creativity, peak experiences
Key Principles of Maslow's Theory:
- Hierarchical Order: Needs must be satisfied in order from bottom to top
- Progression Principle: Once a lower need is satisfied, the next higher need becomes dominant
- Deficit Principle: Unsatisfied needs motivate behavior
- Satisfied needs no longer motivate
Application in Management:
| Need Level | Management Application |
|---|---|
| Physiological | Fair wages, comfortable working conditions, rest breaks |
| Safety | Job security, safe work environment, health insurance |
| Social | Team building, social events, friendly work culture |
| Esteem | Recognition programs, promotions, awards, job titles |
| Self-Actualization | Challenging work, autonomy, creativity opportunities |
2. Douglas McGregor - Theory X and Theory Y (2-5 Marks)
Two Contrasting Theories:
Theory X (Traditional View)
- Assumption: Employees dislike work and avoid it
- Management Style: Authoritarian, controlling
- Motivation: Through threats and punishment
- Employee Type: Lazy, irresponsible, need constant supervision
- Communication: One-way, top-down
- Decision Making: Centralized with management
Theory Y (Modern View)
- Assumption: Employees enjoy work and seek responsibility
- Management Style: Participative, democratic
- Motivation: Through rewards and intrinsic satisfaction
- Employee Type: Creative, self-directed, responsible
- Communication: Two-way, open dialogue
- Decision Making: Decentralized, involving employees
Key Differences Between Theory X and Theory Y:
| Theory X (Traditional View) | Theory Y (Modern View) |
|---|---|
| Employees dislike work and avoid it | Employees enjoy work and seek responsibility |
| Authoritarian, controlling | Participative, democratic |
| Through threats and punishment | Through rewards and intrinsic satisfaction |
| Lazy, irresponsible, need constant supervision | Creative, self-directed, responsible |
| One-way (top-down) communication | Two-way (open dialogue) communication |
| Centralized with management | Decentralized, involving employees |
3. Frederick Herzberg - Two-Factor Theory (2 Marks)
The Two Sets of Factors:
Hygiene Factors (Maintenance Factors)
These prevent dissatisfaction but don't create satisfaction
- Company policies and administration
- Supervision quality
- Salary and compensation
- Working conditions
- Job security
- Interpersonal relations
When hygiene factors are good → No dissatisfaction (but not satisfaction)
Motivators (Satisfiers)
These create job satisfaction and motivate employees
- Achievement and recognition
- Work itself (interesting/challenging)
- Responsibility and advancement
- Growth and development
- Sense of accomplishment
- Professional growth opportunities
When motivators are absent → No satisfaction (but not dissatisfaction)
Herzberg's Key Insight:
Job satisfaction and job dissatisfaction are not opposites but separate dimensions influenced by different factors.
Traditional View: Satisfaction ←→ Dissatisfaction (Single continuum)
Herzberg's View: Hygiene Factors affect Dissatisfaction | Motivators affect Satisfaction (Two separate continua)
C. Acceptance Theory of Authority (Chester Barnard)
Main Concept: A manager's authority exists only when subordinates willingly accept it.
Conditions for Acceptance: Subordinate must understand the order; it must align with organizational and personal interests; they must be able to comply.
3. Modern Approach
Views an organization as a system interacting with its environment, emphasizing adaptability.
| Theory | Main Concept | Key Features |
|---|---|---|
| Systems Theory | Organization as an open system | Input-Process-Output model, Interdependent parts, Synergy, Feedback |
| Contingency Theory | "It depends on the situation" | No one best way to manage; approach depends on factors like size, technology, environment |
• Classical Approach: Believes in "one best way" (universal principles)
• Contingency Approach: Believes "it depends on the situation" (no universal principles)
Comparison of All Three Approaches
| Basis | Classical Approach | Neo-classical Approach | Modern Approach |
|---|---|---|---|
| Time Period | 1900-1930 | 1930-1960 | 1960-Present |
| Main Focus | Work, efficiency, structure | Human relations, behavior | Systems, contingency, integration |
| View of People | Economic beings (motivated by money) | Social beings (motivated by social needs) | Complex beings (various motivations) |
| View of Organization | A machine | A social system | An open system adapting to environment |
| Key Thinkers | Taylor, Fayol, Weber | Mayo, Maslow, McGregor | System & Contingency theorists |
| Management Style | Authoritative, task-oriented | Participative, people-oriented | Adaptive, situational |
എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ വിശദമായ വിവരണങ്ങൾ
മാനേജ്മെന്റ് ചിന്ത എന്താണ്? (What is Management Thought?)
നിർവ്വചനം: "സംഘടനകളിലെ ആളുകളുടെ മാനേജ്മെന്റിനെ നയിക്കുന്ന സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും തത്വങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു."
ജോലി എങ്ങനെ ഓർഗനൈസ് ചെയ്യാം, ആളുകളെ എങ്ങനെ മാനേജ് ചെയ്യാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ സമയത്തിനനുസരിച്ച് വികസിച്ചു. ജോലിയിലും കാര്യക്ഷമതയിലും മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചതിൽ നിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങളും വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുന്നതിലേക്കാണ് ഈ പരിണാമം.
1. ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (1900-1930): ജോലിയിലും കാര്യക്ഷമതയിലും ശ്രദ്ധ
2. നിയോ-ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (1930-1960): മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ
3. ആധുനിക സമീപനം (1960-മുതൽ): സമഗ്രവും സാഹചര്യാധിഷ്ഠിതവുമായ സമീപനങ്ങൾ
1. ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (പരമ്പരാഗത സിദ്ധാന്തം) (Classical Approach)
മാനേജ്മെന്റിന്റെ ഏറ്റവും പഴയ സിദ്ധാന്തമാണിത്. ജോലി, ഘടന, കാര്യക്ഷമത എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
| സിദ്ധാന്തം (Theory) | സ്ഥാപകൻ (Founder) | പ്രധാന ശ്രദ്ധ (Main Focus) | പ്രധാന സംഭാവനകൾ (Key Contributions) |
|---|---|---|---|
| ശാസ്ത്രീയ മാനേജ്മെന്റ് (Scientific Management) | ഫ്രെഡറിക് ടെയ്ലർ (USA) | ജോലിയുടെ കാര്യക്ഷമത | സമയ-ചലന പഠനങ്ങൾ, തൊഴിലിന്റെ സാമാന്യവൽക്കരണം |
| അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് മാനേജ്മെന്റ് (Administrative Management) | ഹെൻറി ഫയോൾ (France) | സംഘടന മൊത്തത്തിൽ | 14 മാനേജ്മെന്റ് തത്വങ്ങൾ, 5 മാനേജ്മെന്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ |
| ബ്യൂറോക്രസി സിദ്ധാന്തം (Bureaucracy Theory) | മാക്സ് വെബർ (Germany) | സംഘടനാ ഘടന | അധികാര ശ്രേണി, അധ്വാന വിഭജനം, ഔപചാരിക നിയമങ്ങൾ |
എ. ടെയ്ലറുടെ ശാസ്ത്രീയ മാനേജ്മെന്റ് സിദ്ധാന്തം (3-4 മാർക്ക് ചോദ്യം) (Taylor's Scientific Management)
പശ്ചാത്തലം: എഫ്.ഡബ്ല്യു. ടെയ്ലർ അവതരിപ്പിച്ചു, "ശാസ്ത്രീയ മാനേജ്മെന്റിന്റെ പിതാവ്" എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
പ്രധാന തത്വങ്ങൾ:
- ശാസ്ത്രം, അനുഭവം അല്ല
- ഐക്യം, വിയോജനം അല്ല
- സഹകരണം, വ്യക്തിവാദം അല്ല
- ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും വികസനം
സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ: സമയ പഠനം, ചലന പഠനം, ഉപകരണങ്ങളുടെ സാമാന്യവൽക്കരണം, ശാസ്ത്രീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പും പരിശീലനവും, ഫങ്ഷണൽ ഫോർമാൻഷിപ്പ്, ഡിഫറൻഷ്യൽ പീസ്-റേറ്റ് വേതന സംവിധാനം.
ബി. ഫയോളിന്റെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് മാനേജ്മെന്റ് സിദ്ധാന്തം (3-4 മാർക്ക് ചോദ്യം) (Fayol's Administrative Management)
പശ്ചാത്തലം: ഹെൻറി ഫയോളിനെ "ആധുനിക മാനേജ്മെന്റിന്റെ പിതാവ്" എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.
മാനേജ്മെന്റിന്റെ 14 തത്വങ്ങൾ: ജോലിയുടെ വിഭജനം, അധികാരവും ഉത്തരവാദിത്തവും, അച്ചടക്കം, കമാൻഡ് യൂണിറ്റി, ദിശയുടെ ഐക്യം, വ്യക്തിഗത താൽപ്പര്യത്തിന്റെ കീഴ്പ്പെടൽ, പ്രതിഫലം, കേന്ദ്രീകരണം, സ്കെയിലർ ചെയിൻ, ക്രമം, ഇക്വിറ്റി, ടെന്യൂർ സ്ഥിരത, പ്രവർത്തനം, എസ്പ്രിറ്റ് ഡി കോർപ്സ്.
മാനേജ്മെന്റിന്റെ 5 പ്രവർത്തനങ്ങൾ (POCCC): ആസൂത്രണം (Planning), സംഘടന (Organising), കമാൻഡിംഗ് (Commanding), ഏകോപനം (Coordinating), നിയന്ത്രണം (Controlling).
സി. വെബറിന്റെ ബ്യൂറോക്രസി സിദ്ധാന്തം (Weber's Bureaucracy Theory)
പശ്ചാത്തലം: മാക്സ് വെബർ "ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് മാനേജ്മെന്റിന്റെ പിതാവാണ്".
സവിശേഷതകൾ: അധ്വാന വിഭജനം, അധികാര ശ്രേണി, യോഗ്യത അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഔപചാരിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ഔപചാരിക നിയമങ്ങളും ചട്ടങ്ങളും, അവ്യക്തിഗതത്വം, കരിയർ ഓറിയന്റേഷൻ.
2. നിയോ-ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങളുടെ സമീപനം) (Neo-classical Approach)
മാനേജ്മെന്റിന്റെ മാനുഷിക വശങ്ങളിൽ ഊന്നൽ നൽകുന്ന ഈ സമീപനം, "സാമ്പത്തിക മനുഷ്യൻ" മുതൽ "സാമൂഹിക മനുഷ്യൻ" വരെയുള്ള ശ്രദ്ധ മാറ്റുന്നു.
എ. മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങളുടെ സിദ്ധാന്തം (എൽടൺ മേയോ) (8 മാർക്ക് ചോദ്യം) (Human Relations Theory)
പശ്ചാത്തലം: ഹോത്തോർൻ പഠനങ്ങളിൽ (1924-1932) നിന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്.
| പരീക്ഷണം (Experiment) | ഉദ്ദേശ്യം (Purpose) | പ്രധാന കണ്ടെത്തൽ (Key Finding) |
|---|---|---|
| ലൈറ്റിംഗ് പരീക്ഷണങ്ങൾ (Illumination Experiments) | ലൈറ്റിംഗിന്റെ ഉൽപാദനക്ഷമതയിലുള്ള പ്രഭാവം | ഹോത്തോർൺ പ്രഭാവം കണ്ടെത്തി: തങ്ങൾ മൂല്യവത്താണെന്ന് തോന്നിയപ്പോൾ തൊഴിലാളികളുടെ ഉൽപാദനക്ഷമത വർദ്ധിച്ചു, ഭൗതികമായ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായിട്ടും. |
| റിലേ അസംബ്ലി ടെസ്റ്റ് റൂം (Relay Assembly Test Room) | വിശ്രമം, മണിക്കൂറുകൾ, പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രഭാവം | സാമൂഹിക ഘടകങ്ങളും ഗ്രൂപ്പ് ഡൈനാമിക്സുകളും ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളേക്കാൾ പ്രധാനമാണ്. |
| മാസ് ഇന്റർവ്യൂ പ്രോഗ്രാം (Mass Interviewing Programme) | തൊഴിലാളി മനോഭാവങ്ങൾ മനസിലാക്കൽ | തൊഴിലാളികളെ കേൾക്കുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം എടുത്തുകാട്ടി. |
| ബാങ്ക് വയറിംഗ് ഒബ്സർവേഷൻ റൂം (Bank Wiring Observation Room) | ഗ്രൂപ്പ് പെരുമാറ്റം പഠിക്കൽ | അവരുടേതായ മാനദണ്ഡങ്ങളുള്ള അനൗപചാരിക ഗ്രൂപ്പുകൾ വ്യക്തിഗത ഉൽപാദനക്ഷമതയെ ഗണ്യമായി ബാധിച്ചു. |
പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ: സാമൂഹിക/മനഃശാസ്ത്രപരമായ ഘടകങ്ങൾ നിർണായകമാണ്, അനൗപചാരിക ഗ്രൂപ്പുകൾ പെരുമാറ്റത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു, ആശയവിനിമയം ചാവി, തൊഴിലാളികൾ സാമൂഹിക ജീവികളാണ്.
1. അബ്രഹാം മാസ്ലോ - ആവശ്യങ്ങളുടെ ശ്രേണി സിദ്ധാന്തം (6 മാർക്ക്)
മാസ്ലോയുടെ ആവശ്യങ്ങളുടെ ശ്രേണി പിരമിഡ്
അഞ്ച് തലങ്ങളിലുള്ള ആവശ്യങ്ങൾ:
- ശാരീരിക ആവശ്യങ്ങൾ - അടിസ്ഥാന അതിജീവന ആവശ്യങ്ങൾ: ഭക്ഷണം, വെള്ളം, വസതി, ഉറക്കം, വായു
- സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾ - സുരക്ഷ, സംരക്ഷണം, സ്ഥിരത, ഭയത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം
- സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങൾ - സ്നേഹം, അംഗത്വം, സൗഹൃദം, കുടുംബം, സാമൂഹിക ഇടപെടൽ
- മാന-ആദര ആവശ്യങ്ങൾ - സ്വാഭിമാനം, അംഗീകാരം, സ്ഥാനം, നേട്ടം, പ്രതിഷ്ഠ
- സ്വയം-സാക്ഷാത്കാര ആവശ്യങ്ങൾ - പൂർണ്ണ കഴിവുകൾ തിരിച്ചറിയൽ, വ്യക്തിഗത വളർച്ച, സർജനശീലത, ഉന്നത അനുഭവങ്ങൾ
മാസ്ലോയുടെ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പ്രധാന തത്വങ്ങൾ:
- ശ്രേണി ക്രമം: ആവശ്യങ്ങൾ താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് ക്രമത്തിൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം
- പുരോഗതി തത്വം: ഒരു താഴ്ന്ന ആവശ്യം തൃപ്തിപ്പെട്ടാൽ, അടുത്ത ഉയർന്ന ആവശ്യം പ്രബലമാകും
- കുറവ് തത്വം: തൃപ്തിപ്പെടാത്ത ആവശ്യങ്ങൾ പെരുമാറ്റത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു
- തൃപ്തിപ്പെട്ട ആവശ്യങ്ങൾ ഇനി പ്രേരണ നൽകില്ല
മാനേജ്മെന്റിൽ പ്രയോഗം:
| ആവശ്യങ്ങളുടെ തലം | മാനേജ്മെന്റ് പ്രയോഗം |
|---|---|
| ശാരീരിക | ന്യായമായ വേതനം, സുഖകരമായ ജോലി സാഹചര്യങ്ങൾ, വിശ്രമ ഇടവേളകൾ |
| സുരക്ഷ | ജോലി സുരക്ഷ, സുരക്ഷിത ജോലി പരിസ്ഥിതി, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് |
| സാമൂഹിക | ടീം ബിൽഡിംഗ്, സാമൂഹിക പരിപാടികൾ, സൗഹൃദപരമായ ജോലി സംസ്കാരം |
| മാന-ആദരം | അംഗീകാര പ്രോഗ്രാമുകൾ, സ്ഥാനക്കയറ്റങ്ങൾ, പുരസ്കാരങ്ങൾ, ജോലി പദവികൾ |
| സ്വയം-സാക്ഷാത്കാരം | സവാലുകൾ നിറഞ്ഞ ജോലി, സ്വയംഭരണം, സർജനശീലതയ്ക്കുള്ള അവസരങ്ങൾ |
2. ഡഗ്ലസ് മക്ഗ്രിഗർ - സിദ്ധാന്തം X ഉം സിദ്ധാന്തം Y ഉം (4 മാർക്ക്)
രണ്ട് വിപരീത സിദ്ധാന്തങ്ങൾ:
സിദ്ധാന്തം X (പരമ്പരാഗത കാഴ്ചപ്പാട്)
- അനുമാനം: തൊഴിലാളികൾക്ക് ജോലി ഇഷ്ടമല്ല, അത് ഒഴിവാക്കുന്നു
- മാനേജ്മെന്റ് ശൈലി: അധികാരിക, നിയന്ത്രണം
- പ്രേരണ: ഭീഷണികളിലൂടെയും ശിക്ഷയിലൂടെയും
- ജീവനക്കാർ തരം: മടിയൻ, ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്തവർ, നിരന്തര മേൽനോട്ടം ആവശ്യമുള്ളവർ
- ആശയവിനിമയം: ഏകമാർഗ്ഗം, മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക്
- തീരുമാനമെടുക്കൽ: മാനേജ്മെന്റിലുള്ള കേന്ദ്രീകൃതം
സിദ്ധാന്തം Y (ആധുനിക കാഴ്ചപ്പാട്)
- അനുമാനം: തൊഴിലാളികൾ ജോലി ആസ്വദിക്കുന്നു, ഉത്തരവാദിത്തം തേടുന്നു
- മാനേജ്മെന്റ് ശൈലി: പങ്കാളിത്തം, ജനാധിപത്യ
- പ്രേരണ: പ്രതിഫലങ്ങളിലൂടെയും ആന്തരിക തൃപ്തിയിലൂടെയും
- ജീവനക്കാർ തരം: സർജനശീല, സ്വയം-നയിത, ഉത്തരവാദിത്തം
- ആശയവിനിമയം: ഇരുമാർഗ്ഗം, തുറന്ന സംവാദം
- തീരുമാനമെടുക്കൽ: വികേന്ദ്രീകൃതം, ജീവനക്കാരെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു
സിദ്ധാന്തം X ഉം Y ഉം തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ:
| വശം | സിദ്ധാന്തം X | സിദ്ധാന്തം Y |
|---|---|---|
| മനുഷ്യ സ്വഭാവത്തെ കാണുന്ന വിധം | നെഗറ്റീവ് (ആളുകൾക്ക് ജോലി ഇഷ്ടമല്ല) | പോസിറ്റീവ് (ആളുകൾ ജോലി ആസ്വദിക്കുന്നു) |
| മാനേജ്മെന്റ് സമീപനം | അധികാരിക & നിയന്ത്രണം | ജനാധിപത്യ & പങ്കാളിത്തം |
| പ്രേരണാ ഉറവിടം | ബാഹ്യം (ഭയം & ശിക്ഷ) | ആന്തരികം (പ്രതിഫലം & തൃപ്തി) |
| നിയന്ത്രണ സംവിധാനം | അടുത്തുള്ള മേൽനോട്ടം ആവശ്യമാണ് | സ്വയം-നിയന്ത്രണം & സ്വയം-ദിശ |
| നേതൃത്വ ശൈലി | നിർദ്ദേശപ്രകാരമുള്ള നേതൃത്വം | പിന്തുണയുള്ള നേതൃത്വം |
3. ഫ്രെഡറിക് ഹെർസ്ബർഗ് - ടു-ഫാക്ടർ സിദ്ധാന്തം (2 മാർക്ക്)
രണ്ട് സെറ്റ് ഘടകങ്ങൾ:
ഹൈജീൻ ഫാക്ടറുകൾ (റക്ഷണ ഘടകങ്ങൾ)
ഇവ അതൃപ്തി തടയുന്നു, പക്ഷേ തൃപ്തി സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല
- കമ്പനി നയങ്ങളും അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനും
- മേൽനോട്ട ഗുണനിലവാരം
- ശമ്പളവും നഷ്ടപരിഹാരവും
- ജോലി സാഹചര്യങ്ങൾ
- ജോലി സുരക്ഷ
- ആളുകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ
ഹൈജീൻ ഘടകങ്ങൾ നല്ലതായിരിക്കുമ്പോൾ → അതൃപ്തി ഇല്ല (പക്ഷേ തൃപ്തി ഉണ്ടാകില്ല)
പ്രോത്സാഹന ഘടകങ്ങൾ (സംതൃപ്തി ഘടകങ്ങൾ)
ഇവ ജോലി തൃപ്തി സൃഷ്ടിക്കുകയും ജീവനക്കാരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു
- നേട്ടവും അംഗീകാരവും
- ജോലി തന്നെ (രസകരമായ/സവാലുകൾ നിറഞ്ഞ)
- ഉത്തരവാദിത്തവും മുന്നേറ്റവും
- വളർച്ചയും വികസനവും
- സാധ്യതകൾ നിറവേറ്റൽ
- പ്രൊഫഷണൽ വളർച്ചാ അവസരങ്ങൾ
പ്രോത്സാഹന ഘടകങ്ങൾ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ → തൃപ്തി ഇല്ല (പക്ഷേ അതൃപ്തി ഇല്ല)
ഹെർസ്ബർഗിന്റെ പ്രധാന ഉൾക്കാഴ്ച:
ജോലി തൃപ്തിയും ജോലി അതൃപ്തിയും വിപരീതങ്ങളല്ല മറിച്ച് വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങളാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക അളവുകോലുകളാണ്.
പരമ്പരാഗത കാഴ്ചപ്പാട്: തൃപ്തി ←→ അതൃപ്തി (ഒരൊറ്റ തുടർച്ച)
ഹെർസ്ബർഗിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്: ഹൈജീൻ ഫാക്ടറുകൾ അതൃപ്തിയെ ബാധിക്കുന്നു | പ്രോത്സാഹന ഘടകങ്ങൾ തൃപ്തിയെ ബാധിക്കുന്നു (രണ്ട് പ്രത്യേക തുടർച്ചകൾ)
സി. അംഗീകാര സിദ്ധാന്തം (ചെസ്റ്റർ ബർനാർഡ്) (Acceptance Theory of Authority)
പ്രധാന ആശയം: കീഴിലുള്ളവർ സ്വമേധയാ സമ്മതിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ മാനേജറിന് അധികാരമുള്ളൂ.
സ്വീകാര്യതയുടെ വ്യവസ്ഥകൾ: കീഴിലുള്ളവർ ഉത്തരവ് മനസ്സിലാക്കണം; അത് സംഘടനാ ലക്ഷ്യങ്ങളുമായും വ്യക്തിഗത താൽപ്പര്യങ്ങളുമായും യോജിക്കണം; അനുസരിക്കാൻ അവർക്ക് ശാരീരികവും മാനസികവും കഴിവുണ്ടായിരിക്കണം.
3. ആധുനിക സമീപനം (Modern Approach)
സ്വന്തം പരിസ്ഥിതിയുമായി ഇടപെടുന്ന ഒരു സംവിധാനമായി ഒരു സംഘടനയെ കാണുന്നു, പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
| സിദ്ധാന്തം (Theory) | പ്രധാന ആശയം (Main Concept) | പ്രധാന സവിശേഷതകൾ (Key Features) |
|---|---|---|
| സിസ്റ്റംസ് സിദ്ധാന്തം (Systems Theory) | സംഘടന ഒരു ഓപ്പൺ സിസ്റ്റം ആയി | ഇൻപുട്ട്-പ്രോസസ്-ഔട്ട്പുട്ട് മോഡൽ, അന്യോന്യശ്രീതിയിലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, സിനർജി, ഫീഡ്ബാക്ക് |
| കണ്ടിഞ്ചൻസി സിദ്ധാന്തം (Contingency Theory) | "ഇത് സാഹചര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു" | മാനേജ് ചെയ്യാനുള്ള ഒരു മികച്ച വഴി ഇല്ല; സമീപനം വലുപ്പം, സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു |
• ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം: "ഒരു മികച്ച വഴി" (സാർവത്രിക തത്വങ്ങൾ) എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു
• കണ്ടിഞ്ചൻസി സമീപനം: "ഇത് സാഹചര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു" (സാർവത്രിക തത്വങ്ങളില്ല) എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു
മൂന്ന് സമീപനങ്ങളുടെയും താരതമ്യം (8 മാർക്ക് ചോദ്യം) (Comparison of All Three Approaches)
| അടിസ്ഥാനം (Basis) | ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (Classical Approach) | നിയോ-ക്ലാസിക്കൽ സമീപനം (Neo-classical Approach) | ആധുനിക സമീപനം (Modern Approach) |
|---|---|---|---|
| കാലഘട്ടം (Time Period) | 1900-1930 | 1930-1960 | 1960-മുതൽ |
| പ്രധാന ശ്രദ്ധ (Main Focus) | ജോലി, കാര്യക്ഷമത, ഘടന | മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങൾ, പെരുമാറ്റം | സിസ്റ്റങ്ങൾ, കണ്ടിഞ്ചൻസി, സംയോജനം |
| മനുഷ്യരെ കാണുന്ന വിധം (View of People) | സാമ്പത്തിക ജീവികൾ (പണത്താൽ പ്രേരിതരാകുന്നു) | സാമൂഹിക ജീവികൾ (സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങളാൽ പ്രേരിതരാകുന്നു) | സങ്കീർണ്ണമായ ജീവികൾ (വിവിധ പ്രേരണകൾ) |
| സംഘടനയെ കാണുന്ന വിധം (View of Organization) | ഒരു യന്ത്രം | ഒരു സാമൂഹിക സംവിധാനം | പരിസ്ഥിതിയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ സിസ്റ്റം |
| പ്രധാന ചിന്തകർ (Key Thinkers) | ടെയ്ലർ, ഫയോൾ, വെബർ | മേയോ, മാസ്ലോ, മക്ഗ്രിഗർ | സിസ്റ്റം & കണ്ടിഞ്ചൻസി സിദ്ധാന്തകർ |
| മാനേജ്മെന്റ് ശൈലി (Management Style) | അധികാരിക, ജോലി-കേന്ദ്രീകൃതം | പങ്കാളിത്തം, ആളുകൾ-കേന്ദ്രീകൃതം | പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ, സാഹചര്യാടിസ്ഥിതി |
1. 8 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് എല്ലാ പോയിന്റുകളും വിശദമായി എഴുതുക
2. 3-4 മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നിർവചനം, പ്രാധാന്യം, പ്രക്രിയ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തുക
3. ഡയഗ്രമുകൾ വരച്ചാൽ കൂടുതൽ മാർക്ക് ലഭിക്കും
4. പോയിന്റ് രീതിയിൽ എഴുതാൻ മറക്കരുത്
5. ഓരോ പോയിന്റിനും ഒരു ഉദാഹരണം നൽകിയാൽ മികച്ചതാണ്
